artykuł

źródło: pixabay
Proszę Pani, a o co chodzi? – Rzecz o trudnościach z koncentracją uwagi
Coraz częściej można dostrzec dzieci, które mają problemy z koncentracją, ze skupieniem uwagi. Często występuje u nich niepokój ruchowy i werbalny.

 

Szkoła, klasa, lekcja … nauczyciel coś wyjaśnia, tłumaczy …
Wtem dobiega do jego uszu pytanie rzucone przez jakiegoś ucznia:
– Proszę pani, a o co chodzi?

Coraz częściej można dostrzec dzieci, które mają problemy z koncentracją, ze skupieniem uwagi. Często występuje u nich niepokój ruchowy i werbalny.
Zaburzenia koncentracji przejawiają się przede wszystkim na dwa sposoby:

  • nieustanne kierowanie uwagi na bodźce niezwiązane z głównym nurtem podjętej aktywności i często towarzysząca temu impulsywność,
  • „zamyślanie się” – sytuacja w której uwaga nie jest skierowana na żaden bodziec, przejawia się brakiem uwagi i zanikiem aktywności umysłowej.

Problemy z koncentracją stwarzają liczne trudności zarówno podczas zapamiętywania, uczenia się, jak i podczas przetwarzania informacji. Prawidłowo przebiegające procesy uwagi nie tylko ułatwiają zapamiętywanie materiału, ale mają także ogromny wpływ na rozumienie i przyswajanie nowych treści. Wyciszenie, rozładowanie napięć, spokój i odprężenie, koncentracja, uwaga i pamięć są nieodzowne dla umysłowego i fizycznego zdrowia.

Należy pamiętać, że dziecko 2-3 letnie może skoncentrować uwagę na 5-10 minut, 6-letnie -15-20 minut, zaś dziecko 7-8 letnie – 25-30 minut.
W przypadku trudności z koncentracją uwagi ważne jest, żeby dziecko kończyło daną działalność, czasem może to być z pomocą nauczyciela bądź rodzica.
Utrzymywaniu długotrwałego skupienia uwagi sprzyjają:

* pozytywne nastawienie – budowane może być przez autosugestie lub sugestie wyrażane przez osoby znaczące dla dziecka, np.:

  • Jesteś w porządku.
  • Dasz radę!
  • Masz wiele mocnych stron: jesteś świetny w …
  • Chwilowe trudności nie odbierają tobie szans na przyszły sukces.

* właściwa organizacja pracy:
– powinno się przeplatać zadania z różnych dziedzin aktywności, przedmiotów,
– podczas odrabiania lekcji na biurku powinny być tylko te rzeczy, które potrzebne są w danej chwili,
– ustalenie stałych godzin pracy i ich przestrzeganie,
– po określonym czasie intensywnej pracy-przerwa spędzona przyjemnie,

* właściwa ergonomia miejsca pracy – czego potrzebuje dziecko:
– dobrze przewietrzony pokój,
– wygodne ubranie,
– nie może przeszkadzać młodsze czy starsze rodzeństwo,
– bezwzględnie wyłączone radio, telewizor, komputer,
– opanowanie hałasów domowych na tyle, na ile to możliwe,

* zapobieganie utrudnieniom fizjologicznym:
– prawidłowe odżywianie
– odpowiednia ilość snu.

 

Oto wybrane, przykładowe ćwiczenia i zabawy, które mają wspólny cel: służą usprawnianiu koncentracji, uwagi i pamięci.

Ćwiczenia poprawiające koncentrację uwagi i zmniejszające napięcie mięśniowe:

  • zapamiętywanie obrazków
  • zapamiętywanie szczegółów na obrazku
  • zabawy typu: Co się zmieniło?
  • toczenie kulek z papieru podmuchem wydychanego powietrza
  • wyszukiwanie szczegółów, różnic na obrazkach
  • odtwarzanie z pamięci figur geometrycznych
  • powtarzanie ciągów liczb
  • stemplowanie na papierze
  • kopiowanie rysunków
  • obrysowywanie wzorów, szablonów
  • rysowanie lub malowanie na gazecie
  • rysowanie kredą na ciemnym papierze
  • kompozycje ze sznurka, kolorowych włóczek
  • wydzieranki
  • modelowanie z plasteliny
  • zabawy rozmaitymi masami plastycznymi (np. solna, balonowa, slime, piasek kinetyczny, piankolina)
  • słuchanie muzyki, zabawy rytmiczne, improwizacje ruchowe
  • rysowanie pod dyktando np. zgodnie z podanym kierunkiem
  • słuchanie opowiadań, różnych historyjek, reagowanie na różne sygnały: dźwiękowe, dotykowe, słuchowe, wzrokowe.

Zabawy na koncentrację uwagi:

Bum zamiast trzy
Podczas tej zabawy zabronione jest wymawianie słowa „trzy”.
Dzieci siedzą w kole i liczą po kolei, gdy wystąpi liczba trzy ( 3, 13, 23 …) ten, na kogo teraz przypadła kolej, musi zamiast tej liczby powiedzieć słowo „bum”.
Dla utrudnienia można zakazać wymawiania także wszystkich liczb, które dzielą się przez 3. I tak: 1,2, bum, 4, 5, bum, itd.
Można tę zabawę zastosować także do innych liczb.

Walizka
Pomoce: walizka, kufer lub inny symboliczny przedmiot.
Prowadzący bierze walizkę lub jakiś symboliczny przedmiot i mówi: „Wkładam do walizki ręcznik” i podaje go osobie po swojej lewej stronie. Sąsiad siedzący obok mówi: „Dodam mydło i teraz w walizce jest ręcznik i mydło”. Następny wymyśla kolejną rzecz i mówi: „Dołożę kurtkę i teraz w walizce jest ręcznik, mydło i kurtka”.
Zobaczymy czy po jednej rundzie zapamiętają dzieci co każde włożyło do walizki.

Ziemia, woda, powietrze
Pomoce: piłka.
Zaczynam zabawę i rzucam piłkę do jednego z uczestników, mówiąc: „woda”. Ta osoba musi wymienić zwierzę, które żyje w wodzie. Teraz ona może rzucać piłkę. Gdy zawoła „ziemia”, wtedy zapytany musi wymienić zwierze, które nie żyje w wodzie ani nie umie latać. Rzucając piłkę i wołając „powietrze”, dana osoba musi wymienić zwierzę, które potrafi latać.

Stukanie duchów
Pomoce: kubek, łyżeczka, chusta.
Jedno dziecko siedzi na środku i ma zawiązane oczy. Kolejne chodzi wkoło bez butów i dowolnie stuka ł łyżeczką w kubek. Zadaniem dziecka siedzącego w środku jest wskazanie kierunku, z którego dochodzi stukanie. Jeżeli właściwie wskaże kierunek, wówczas ono może stukać w kubek.
Może być bardzo dużo wariantów tej zabawy:
za niewidzącym graczem leży „kość” ( np. klucze). Ktoś z koła musi spróbować przy absolutnej ciszy zabrać „psu” tę „kość”. „Pies” woła „hau” i wskazuje kierunek z którego nadchodzi „złodziej”.

Złap się za ucho
Dzieci siedzą w kręgu, a nauczyciel opowiada interesującą historyjkę. Wszyscy uważnie słuchają. Jeżeli nauczyciel złapie się za ucho, każdy musi natychmiast stanąć w bezruchu. Dziecko, które nie zareagowało-kontynuuje historyjkę, albo daje jakiś fant.

Wewnętrzny zegar
Pomoce: stoper.
Nauczyciel trzyma w ręku stoper i podaje sygnał do startu. Kto myśli, że minęła minuta wstaje z miejsca. Nauczyciel podaje imię osoby , która najdokładniej wyliczyła czas.
Można skrócić do 30 sekund lub wydłużyć np. do 2 minut.

Zaśnij-obudź się
Pomoce: nożyczki, długopis, klucze.
Dzieci siedzą przy stołach (lub są podzielone na grupy). Dla każdej z tych grup zostaje ustalony czarodziejski dźwięk, po którym „śpiące dzieci będą się budziły”: wciskanie długopisu, brzęk kluczy, rozcinanie papieru nożyczkami, itp. Teraz dzieci kładą ramiona na stolikach i chowają w nich głowy. Oznacza to, że „zasnęły”. Gdy dana grupa usłyszy swój czarodziejski dźwięk budzi się i wykonuje wymyślony przez siebie ruch, albo tylko podnosi głowy.

Podaj swój ruch
Dzieci siadają w kręgu. Pierwsza osoba wstaje i wykonuje jakiś prosty ruch np. podskok. Kolejny uczestnik gry powtarza ten ruch i dodaje następny np. tupnięcie nogą. Kolejna osoba dodaje następny element. Gra odbywa się bez słów.
Jeśli ktoś opuści jakiś ruch lub się odezwie, wypada z gry.

Wąż ze słów
Pomoce: kartki i przybory do pisania.
Wszyscy mają przed sobą kartki oraz przybory do pisania i zaczynają równocześnie. Zabawa polega na tym, aby ustalonym czasie utworzyć jak najwięcej rzeczowników.
Może być wiele wariantów tej gry, np. pisanie wyrazów na dana literę, sylabę, pisanie przymiotników, czasowników, nazw roślin, zwierząt, itd.

Klaskanie
Pomoce: piłka.
Wszyscy stoją w kole, a w środku znajduje się jeden uczestnik z piłką, którą komuś rzuci. Łapiący musi bezpośrednio przed złapaniem piłki klasnąć w ręce. Gdy zapomni klasnąć nie może złapać piłki, gdy klaśnie za wcześnie, musi wyjść na środek.

WSKAZÓWKI PRAKTYCZNE
do pracy z dzieckiem mającym trudności z koncentracją uwagi

  • Podając polecenia, formułuj krótkie zdania, zawierające tylko jedną myśl, a następnie poproś dziecko, by powtórzyło to, co usłyszało.
  • Za każdym razem wydawaj tylko jedno polecenie.
  • Dostarczaj bodźców wzrokowych.
  • Poproś dziecko, aby wykonało jakąś czynność, najlepiej taką, którą można wykonać natychmiast, np. klaśnięcie w dłonie.
  • Powiedz trzy słowa, z których dwa będą takie same. Dziecko powinno natychmiast zauważyć to inne słowo. Można z czasem zwieszać liczbę słów.
  • Proste polecenia stopniowo coraz bardziej komplikuj.
  • Namów dziecko do robienia notatek podczas uczenia się materiału na pamięć, by wzrokowe i kinestetyczne sprzężenie zwrotne wzmocniły proces zapamiętywania (naucz je sporządzania „mapy myśli)
  • Poproś dziecko, by słuchało wypowiadanych sekwencji z zamkniętymi oczami. W ten sposób przekonasz się czy bodźce wzrokowe nie zakłócają słyszenia.
  • W pracy z dzieckiem wykorzystuj gry planszowe, puzzle, domino, scrabble, warcaby, szachy.
  • W domu dziecko z zaburzeniami koncentracji uwagi potrzebuje:
    – rutyny w zakresie codziennych obowiązków
    – regularności – wszystkie czynności powinno wykonywać regularnie o określonych porach każdego dnia
    – repetycji- musi mieć wciąż powtarzane instrukcje i informacje
    – konsekwencji.

KONKLUZJA:

  • Koncentracja to zdolność do skupienia się nad jedną specyficzną cechą w środowisku.
  • Głównymi cechami zaburzeń koncentracji uwagi są:
    – krótki czas koncentracji uwagi
    – podwyższony poziom aktywności
    – impulsywność
    – brak koordynacji
    – słaba pamięć krótkotrwała
    – nieustępliwość
    – kłopoty w relacjach z rówieśnikami
    – kłopoty ze snem
    – nadmierny lub osłabiony apetyt.
    Nie u wszystkich dzieci z zaburzeniami koncentracji uwagi występują wszystkie wymienione wyżej objawy.
  • Problemy z koncentracją prowadzą do roztargnienia, zdenerwowania, fantazjowania.
  • Główne cechy osobowości dziecka z zaburzeniami koncentracji uwagi to:
    – nieustępliwość
    – niskie poczucie własnej wartości
    – okresowo występująca depresja
    – niedojrzałe zachowanie.

* Zdolność do dłuższej koncentracji uwagi można poprawić dzięki:
– stworzeniu otoczenia, które nie będzie rozpraszało
– właściwej organizacji pracy
– stosowaniu wzmocnień pozytywnych.

Umiejętność skupiania uwagi, podobnie jak wszystkie zdolności umysłu powinna być poddawana treningowi.
Jadwiga Zioło

Bibliografia:
Borba M.: Koniec ze złym zachowaniem. Poznań 2005
Czajkowska I., Herda K.: Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne w szkole. Warszawa 1996
Fleming I., Jurgen F.: Zabawy na uspokojenie. Kielce 1999
Forzpańczyk A.: Koncentracja. Skuteczny trening skupiania uwagi. Warszawa 2015
Paszkiewicz A., Łobacz M.: Uczeń o specjalnych potrzebach wychowawczych w klasie szkolnej. Warszawa 2013
Prekop J. , Schweizer Ch.: Niespokojne dzieci. Poznań 2002
Serfontein G.: Twoje nadpobudliwe dziecko. Warszawa 1999
Telm H.: Relaks w nauczaniu. Warszawa 2002

Zaproszenie na bezpłatny kurs online NESTT

 

W ramach projektu unijnego Erasmus+ NESTT (New European Settings for Teachers and Training) zapraszamy na bezpłatny kurs internetowy, który ruszy już w styczniu.

 

Kurs stworzy belgijska akademia edukacyjna European Schoolnet Academy z siedzibą w Brukseli. Tę instytucję można kojarzyć z organizacji przeróżnych kursów internetowych MOOC (bezpłatnych!) i współpracy z Ministerstwami Edukacji Narodowej ze wszystkich państw należących do Unii Europejskiej. „Yes I Can” – bo taki tytuł nosić będzie kurs – to wypadkowa pracy instytucji z Portugalii, Rumunii, Belgii i polskiego Stowarzyszenia Nowa Kultura i Edukacja z Grodziska Mazowieckiego. 

Kurs „Yes I Can” zawierać będzie cztery oddzielne moduły skierowane do nauczycieli i trenerów pracujących z uczniami i młodzieżą. Zajęcia internetowe ruszą 21 stycznia 2019 roku. Więcej informacji znaleźć można na platformie EUN Academy.

 

Sprawdzamy potrzeby uczniów przez projekt NESTT
Razem z instytucjami z Rumunii, Belgii i Portugalii sprawdzamy potrzeby edukacyjne uczniów w krajach Unii Europejskiej. Projekt NESTT nabiera rozpędu.

Badamy europejskie potrzeby uczniów i nauczycieli

W ramach europejskiego projektu NESTT, w którym grodziskie stowarzyszenie Nowa Kultura i Edukacja współpracuje z instytucjami z Belgii, Rumunii i Portugalii, sprawdzamy potrzeby uczniów i nauczycieli na płaszczyźnie efektywnego nauczania i uczenia się. Efektem projektu będą filmy dokumentalno-informacyjne, ankiety, przewodnik oraz kurs internetowy przeznaczony dla nauczycieli.

O reformie edukacji – ciąg dalszy

Przedstawiamy Państwu informacje, które przekazała Pani Minister Edukacji Narodowej oraz posłowie uczestniczący w pracach komisji edukacji w dniu piątego września 2016. Nie dodajemy jako redakcja żadnego komentarza, podajemy jedynie suche fakty zanotowane podczas oglądania transmisji z sejmu.

Nauczanie patriotyzmu? Tak. Tylko jak?

Nowa Pani Minister Edukacji planuje wprowadzić do szkół nauczanie patriotyzmu w ramach historii Polski. Sądzę, że większość nauczycieli zgadza się z tą decyzją, oceniając ją lepiej, niż planowane wprowadzenie odrębnego przedmiotu. Pytanie tylko – jak to osiągnąć, jak nauczyć patriotyzmu w dzisiejszych skomercjonalizowanych czasach? Jak oddzielić „patriotyzm” od „nacjonalizmu”? Jak przekonać młode pokolenie, że warto być patriotą w kraju, z którego trzeba wyjeżdżać za pracą? Że warto miłować kraj, bez względu na „wojny na górze”?

PRACA Z DZIECKIEM Z NADPOBUDLIWOŚCIĄ PSYCHORUCHOWĄ I OPÓŹNIONYM ROZWOJEM MOWY

 W swoim artykule przedstawiam wyniki pogłębionego studium przypadku ucznia kl.I Jakuba oraz mojej dwunastomiesięcznej pracy z tymże chłopcem. Celem tej pracy była pomoc dziecku z opóźnionym rozwojem mowy i nadpobudliwością psychoruchową, a także ukazanie zabiegów, które logopeda może podjąć wobec ucznia, by nastąpiła poprawa jego podstawowych sprawności szkolnych.

Potencjalne skutki reformy oświaty

Zastanawiamy się nad potencjalnymi skutkami nowej reformy edukacyjnej, jaką szykuje nam obecny rząd. Co czeka nas wszystkich w bliższej i dalszej perspektywie?

Nadchodzą zmiany w systemie edukacji. A co z nauczycielami?

Nadchodzi prawdziwa rewolucja w polskich szkołach. O nadchodzących zmianach w systemie edukacji, niepewnej sytuacji nauczycieli i wielu, wielu niewiadomych przeczytają Państwo w poniższym artykule. 

Godzina wychowawcza, czyli fragmenty z blogów

Nowy rok szkolny. Nowe sprawy, tematy, często nowi uczniowie. Teraz dochodzi jeszcze reforma! Każdy nauczyciel ma dużo nowych obowiązków. Plany pracy, rozkłady materiałów i godziny wychowawcze, które trzeba zaplanować i przeprowadzić! Dla wielu nauczycieli problemem jest zagospodarowanie w sensowny sposób godzin do dyspozycji wychowawcy. Każdy nauczyciel jest co prawda zobowiązany ułożyć program godzin wychowawczych, który będzie realizował w swojej klasie. Czy jednak zawsze udaje się go przeprowadzić zgodnie z założeniami?

Metoda 18 struktur wyrazowych stosowana w pracy z dzieckiem dyslektycznym

Dysleksja rozwojowa, czyli specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu, to zaburzenie, które ujawnia się najczęściej w okresie dzieciństwa, na początku nauki czytania i pisania. Dlatego też musi być ono odróżnione od dysleksji nabytej, rozumianej jako zaburzenie czytania u osób dorosłych, które wcześniej umiały czytać. Dysleksja nabyta dotyczy utraty opanowanej już umiejętności czytania na skutek uszkodzenia mózgu. [Bogdanowicz, Adryjanek 2005]

RECENZJA: Temple Grandin, Margaret M. Scariano – „Byłam dzieckiem autystycznym”

Książka skłania do refleksji nad swoim postępowaniem, pomoże wykorzystać własne słabości oraz ograniczenia w sposób kreatywny.

Wzmocnienia jako przykład wskazówek, które podnoszą efektywność uczenia

Efektywność uczenia poprawia między innymi przekazywanie uczniom informacji zwrotnych odnośnie ich pracy na lekcjach, czynionych postępów, nabywanej wiedzy. Powinna ona zawierać dobre elementy pracy, ale także co wymaga poprawienia bądź włożenia dodatkowego wysiłku, jak powinni poprawić swoją pracę oraz w jakim kierunku powinni pracować dalej. Warto, by informacje te przekazywane były regularnie.

Kto dziś zadba o wychowanie nastolatków?

W naszym społeczeństwie panuje przekonanie, że za wychowanie młodych ludzi odpowiada przede wszystkim dom i rodzina, zaś w drugiej kolejności szkoła i nauczyciele. I to jest słuszne przekonanie. Tak powinno być. Dlaczego więc środowisko rodzinne i szkolne przestało radzić sobie z nastolatkami?

Zasady zamieszczania

Portal Wychowanie.pl umożliwia wszystkim chętnym publikowanie swoich prac, artykułów, raportów i analiz. Poniżej prezentujemy warunki oraz zasady zamieszczania treści w serwisie. 

Publikowanie

Portal Wychowanie.pl umożliwia wszystkim chętnym publikowanie swoich prac, artykułów, raportów i analiz. Poniżej prezentujemy warunki oraz zasady zamieszczania treści w serwisie. 

SPOSÓB NA KONFLIKT

Konflikty są obecne w życiu każdego człowieka bez wyjątku, w tym także i ucznia. Nie da się od nich uciec, lecz trzeba umieć je rozwiązywać. Jest to szczególnie ważna umiejętność już w szkole podstawowej, gdzie dziecko ma do czynienia z jednej strony z rówieśnikami, z drugiej z rodzicami i nauczycielami. W tym okresie wśród uczniów bardzo często dochodzi do sytuacji konfliktowych. Można je zaliczyć do tzw. „codzienności szkolnej”. Dlatego ze względu na tak dużą skale tego zjawiska należy młodych ludzi uświadamiać czym są konflikty, a także uczyć kreatywnego i twórczego ich rozwiązywania. Im szybciej dziecko nauczy się radzić z sytuacjami konfliktowymi, tym łatwiej będzie mu żyć wśród rówieśników. Poza tym wczesne wdrażanie dzieci do rozwiązywania konfliktów zapobiega sytuacjom, w których niewielki konflikt przeradza się w zaciętą walkę pomiędzy uczniami.

Grupa zawodowa do bicia

Drodzy nauczyciele, jest was w Polsce prawie pięćset tysięcy. Stanowicie dużą grupę zawodową. W Was jest moc i siła…Ogromna siła….To Wy kształtujecie kolejne pokolenia, przekazujecie wzorce, a przede wszystkim — nauczacie! Dziś nikt z ważniejszych i mniej ważnych osobistości w naszym kraju nie byłby sobą, gdyby nie nauczyciele. Ktoś musiał nauczyć ich czytać, pisać, analizować. To dzięki Wam kończyli kolejne etapy edukacyjne, zdobywali dyplomy a potem — stanowiska.