Dział: ArtykułyDodaj artykuł

Zagrożenia płynące z użytkowania komputera

Paweł Batycki nauczyciel informatyki Gimnazjum im. Królowej Jadwigi w Brzostku

Zagrożenia płynące z użytkowania komputera Zagrożenia płynące z użytkownika komputera to dość przewrotny temat, gdyż ogólnie wiadomo, iż informatyka ma wielkie znaczenie w rozwoju młodego człowieka a komputer jest pomocnym narzędziem w realizowaniu różnorodnych zadań związanych z rozwojem młodzieży. Należy sobie uświadomić, że używanie narzędzi informatycznych wiąże się ze zjawiskami negatywnymi, na które zwrócić uwagę szczególnie powinni nauczyciele i rodzice. Użyteczność komputerów czy też, mówiąc bardziej ogólnie, szeroko pojętej technologii informacyjnej jest dziś tak ogromna, że trudno wyobrazić sobie bez niej współczesną cywilizację w obecnym kształcie, do którego jesteśmy przyzwyczajeni. A jednak komputer, mimo tysięcy zastosowań we wszystkich gałęziach gospodarki, niesie ze sobą również sporo zagrożeń, zwłaszcza dla młodych ludzi. Pokolenie współczesnych nastolatków, wychowane od małego "na komputerze" inaczej postrzega relacje między człowiekiem a technologią informacyjną. Dla niego wszechobecność nowoczesnej elektroniki jest czymś oczywistym. Oderwane na dłużej od swoich telefonów komórkowych, gier i Internetu, czuje się jak ryba wyciągnięta z wody. Umiejętność swobodnego korzystania ze zdobyczy techniki jest czymś pozytywnym, wręcz niezbędnym do prawidłowego współistnienia w tworzącym się właśnie "społeczeństwie informacyjnym". Należy jednak pamiętać o zachowaniu koniecznego dystansu do cudów techniki. W przeciwnym razie to, co jest genialnym wynalazkiem, może łatwo stać się utrapieniem. Historia ludzkości zna wiele form uzależnień, mniej lub bardziej szkodliwych jak np.: papierosy, alkoholizm, lekomania czy narkomania. Dziś do tej grupy zaliczyć można technomanię polegającą na uzależnieniu od nowoczesnych urządzeń, czyli tzw. technologii informacyjnej. Osobą podatną na tego typu zagrożenia może być zarówno ktoś wpatrujący się przez kilka godzin dziennie w okienko swojego telefonu komórkowego, jak też spędzający ten czas przed monitorem komputera. Szczególne niebezpieczeństwo uzależnienia niesie ze sobą Internet oraz gry komputerowe. Osoba uzależniona spędza wiele czasu przed komputerem (kilka - kilkanaście godzin dziennie), zaniedbuje inne obowiązki, nie może skupić się nad czymś innym niż przedmiot uzależnienia. Próby "odcięcia" od komputera wywołują jawną wrogość, nawet ataki histerii czy niekontrolowanej agresji. Głębsze uzależnienie może doprowadzić do utraty kontaktu z rzeczywistością, czy też powstania mechanizmu identyfikacji z bohaterem gry komputerowej lub fikcyjną postacią funkcjonującą tylko w sieci. Znane są przypadki tragedii wywołanych zatarciem się granicy pomiędzy światem wirtualnym i realnym. Pewien młody człowiek popełnił samobójstwo. Skoczył z dużej wysokości, by sprawdzić, czy tak jak w jego ukochanej grze, będzie miał więcej niż jedno "życie". Inny zastrzelił własną matkę, a następnie odebrał sobie życie, ponieważ rodzice zabronili mu korzystania z komputera. Są to przypadki marginalne, a jednak wydarzyły się naprawdę. Na co dzień, choć do podobnych tragedii nie dochodzi, obserwować można rosnącą agresję i wulgarność młodego pokolenia. Źródłem tego zjawiska są też gry komputerowe, zwłaszcza tzw. "strzelanki" emanujące przemocą i brutalnością. Nic dziwnego, że młodzi ludzie przenoszą do realnego świata zachowania utrwalone przez wielogodzinne naciskanie spustu joysticka. Nie mniej groźny jest Internet, ze względu na swoją wszechstronność i wszechobecność. To również cudowny wynalazek, w którym każdy może znaleźć coś, co go interesuje. Internet stał się niezmierzonym oceanem wiedzy, do którego każdy może "dolać swoją kroplę". Problem polega na tym, że informacji umieszczanych na stronach internetowych nikt nie weryfikuje, co oznacza, że wcale nie muszą one być prawdziwe. Osoba, która pobiera informacje z sieci, musi dokonać ich selekcji pod kątem wiarygodności źródła. Uzyskanie nieprawdziwej informacji jest chyba najmniejszą krzywdą, jaką można ponieść obcując z Internetem. Tak szeroko dostępne medium jest przecież miejscem, gdzie swoje "usługi" oferują nie tylko rzetelne instytucje, ale też np. organizacje przestępcze, sekty, dealerzy, oszuści, nie mówiąc już o pornografii, którą Internet jest zapchany. Podobne treści nie są odpowiednie dla młodych ludzi, a korzystanie z Internetu bez kontaktu z nimi, należy do rzadkości. Ulubioną rozrywką młodzieży jest tzw. czatowanie, czyli rozmowy "na żywo" poprzez sieć. Randki internetowe są przeciwieństwem normalnych kontaktów międzyludzkich. Kuszą swoją anonimowością, ale bardzo rzadko prowadzą do prawdziwego związku. Są polem do popisu dla dowcipnisiów i oszustów, przestępców i zboczeńców, w których sidła wpadła już niejedna naiwna młoda osoba. Długotrwały i permanentny kontakt z komputerem może też mieć inne nieprzyjemne skutki. Jedne mają postać fizycznych dolegliwości, jak np. bóle głowy, karku, kręgosłupa, podrażnienia oczu i skóry twarzy, inne to wręcz choroby: krótkowzroczność, dyskopatia czy tzw. syndrom RSI spowodowany nieprawidłowym ułożeniem nadgarstków podczas pracy z komputerem. Wszystkie te schorzenia nie powstają z dnia na dzień, lecz są efektem wieloletnich niewłaściwych nawyków. O ile fizyczne skutki długotrwałej pracy z komputerem w miarę łatwo można ograniczyć poprzez stosowanie ergonomicznych mebli i urządzeń, filtrów ekranowych, właściwego oświetlenia miejsca pracy, to znacznie trudniej jest zapobiec negatywnym oddziaływaniom na ludzką psychikę. Uzależnienia komputerowe są czymś obecnym w naszej codzienności dopiero od kilku lat, a już spowodowały zainteresowanie psychologów. Ich badania przyniosły jednoznaczne wyniki: technologia informacyjna może mieć negatywny wpływ na umysł człowieka. Leczenie tego typu uzależnień jest trudne, bo dostęp do komputera stał się obecnie powszechny i trudno od niego kogoś odizolować. Najważniejsze to uświadomienie nałogowcowi, jakie szkody wywołał u niego zbyt częsty kontakt z komputerem. Powinien sobie narzucić konieczne ograniczenia zgodnie z powiedzeniem: "Każda przesada jest szkodliwa!" Zagrożenia te, według mnie, można podzielić na kilka rodzajów: 1. Fizyczne - wzrok, postawa. 2. Psychiczne - uzależnienie, wirtualna rzeczywistość oderwana od życia. 3. Moralne - łatwy dostęp (niekontrolowany) do informacji (np. pornografia). 4. Społeczne - zachowania nieetyczne, anonimowość, brak hamulców. 5. Intelektualne: a) bezkrytyczne zaufanie do możliwości maszyny, b) "szok informacyjny". ad 1) fizyczne Jak podają oficjalne statystyki amerykańskie, ok. 50% użytkowników komputerów cierpi na różnego rodzaju dolegliwości nabyte w związku z wykonywaną pracą. Najbardziej narażone na problemy zdrowotne części ciała to: nadwyrężanie mięśni nadgarstka, naprężony kark, bóle dolnych części kręgosłupa, oczy - niewłaściwe oświetlenie powoduje męczenie się wzroku, bóle głowy i ogólne zmęczenie organizmu. Wykrzywianie kręgosłupa nadwyręża naturalne wiązadła kręgów. Dzieci i młodzież, będąc w okresie intensywnego rozwoju fizycznego, są szczególnie narażeni na niebezpieczeństwo utraty zdrowia: wady wzroku, skrzywienia kręgosłupa. Może to mieć wpływ na dalsze życie młodego człowieka. Należy dbać o higienę pracy przy komputerze, zapewnić bezpieczne warunki pracy, właściwy sprzęt, oświetlenie, uczyć prawidłowej postawy podczas pracy na komputerze, relaksu i zmuszać do czynienia przerw rekreacyjnych podczas pracy. ad 2) psychiczne Uzależnienie od komputera. Niewielu ludzi zdaje sobie sprawę z tego, że komputer może uzależnić w taki sam sposób jak alkohol, praca czy narkotyki. Uzależnienie początkowo jest niezauważalne. Z czasem, kiedy się rozwinie, zaczyna powodować wyraźne szkody. Pierwszą z nich jest postępująca izolacja. Uzależniony od komputera nawet nie szuka związków z innymi ludźmi - szybko zastępuje mu je maszyna. W końcu zaczyna mieć do niej stosunek emocjonalny. Nie potrafi już normalnie komunikować się z innymi ludźmi. Traci z nimi wszelkie związki emocjonalne. Całe jego życie rozgrywa się z dala od zwykłego świata. Jak odróżnić zwykłą pracę od nałogu - kiedy należy się zacząć niepokoić? Granicę uzależnienia osiąga się wtedy, gdy hobby zaczyna wyrządzać szkody. Kiedy rezygnuje się z kolejnych spraw, wycina temat po temacie na rzecz komputera. Prawdziwy dramat może się zacząć wtedy, gdy człowiek odczuwa niepowstrzymywalny przymus grania czy np. poruszania się po komputerowej sieci Internet. Jest mu to niezbędne - jak powietrze, jedzenie. Dlaczego ludzie w ogóle uzależniają się np. od komputera? -Bo nie lubią siebie - twierdzą lekarze. Nie chcą siebie poznać i nie radzą sobie z własnymi emocjami. A w Internecie nawet przy pisaniu listów odpada problem wyrażania uczuć - wystarczy znak:) i to starcza za uśmiech. Zamiast smutku wystarczy znaczek: (. Prawdopodobnie zjawisko uzależnienia będzie się nasilać wraz ze spadkiem cen sprzętu komputerowego i tym samym jego większą dostępnością. W Polsce uzależnienie od komputera to na razie głównie gry, ale wkrótce można się spodziewać fali uzależnionych od Internetu. ad 3) moralne Łatwy i niekontrolowany dostęp do informacji może zagrozić moralnemu rozwojowi dzieci i młodzieży. W zasadzie głównym problemem jest łatwy dostęp do pornografii poprzez sieć Internet. Tu też niezbędne są: bliskość i zainteresowanie tym, co robią podopieczni, aby można było we właściwym momencie interweniować. Jest to trudne zadanie dla nauczyciela, który ma pod opieką grupę uczniów, ale który powinien tak zorganizować lekcję i tak skierować zainteresowania młodych ludzi, aby czuli się zafascynowani tematem i próbowali go dalej zgłębiać, nawet w chwili, kiedy nauczyciel na nich nie patrzy. ad 4) społeczne Zachowania nieetyczne, anonimowość, brak hamulców, Anonimowość i brak hamulców przy komputerze i w sieci często powodują zachowania nieetyczne. Dzieje się tak jak z wieloma kierowcami na szosie. Wyzwala się w nich demon drzemiący w podświadomości i na szosie we własnym samochodzie zachowują się niezgodnie z całym swoim dotychczasowym postępowaniem. Np. grzeczna i dobra uczennica wypluwa z siebie rozmawiając z kimś poprzez sieć stek okropnych przekleństw, których nigdy nie odważyłaby się powiedzieć na głos nawet sama przed sobą. Trzeba o tym rozmawiać z uczniami, czasem nawet zawstydzać i uświadamiać, że kultura i dobre wychowanie są wartościami samymi w sobie, nawet wobec anonimowego rozmówcy. ad 5) intelektualne a) bezkrytyczne zaufanie do możliwości maszyny. Rozprzestrzeniają się czasem związane z komputerem przesądy, że komputer jest dobry na wszystko i wszystko może, nigdy się też nie myli. Może to wynikać z faktu przypisania tej głupiej maszynie cech, których ona w sposób oczywisty nie posiada: zdolności do poprawiania pomyłek człowieka, obdarzania zwykłych ludzi nadnaturalną charyzmą, czynienia życia szczęśliwszym i tak dalej. Zabobonna wiara w sprawczą siłę martwego przedmiotu nazywa się fetyszyzmem. Uleganie jej kompromituje tym bardziej, im "nowocześniejszy" sztafaż jej towarzyszy. Koniecznie trzeba nauczyć dzieci i młodzież korzystania z komputera jako narzędzia i przekazać im właściwe odniesienie do maszyny. Inaczej zuboży się ich psychikę i nie rozwinie ich możliwości intelektualnych. b) "szok informacyjny" W strukturze zasobów intelektualnych każdego człowieka można z grubsza wyróżnić dwie zasadnicze warstwy: wiedza - podkład "danych" o aktualności długotrwałej, podlegający raczej akumulacji niż wymianie, budowany w trybie poważnej pracy nad sobą oraz podkład informacyjny o aktualności szybko przemijającej, podlegający stałemu odświeżaniu i łatwy do przyswajania. Umysł selekcjonuje napływającą informację, akceptując jej wartościowy składnik, zaś po pewnym czasie bądź usuwa jako już nieaktualną, bądź jeśli jest to uzasadnione, przesuwa do kategorii wiedzy. Gdy napływ informacji jest zbyt szybki, mózg siłą rzeczy traci zdolność racjonalnej selekcji wiadomości na sensowne i nic niewarte - to się nazywa "szok informacyjny". Chcąc nie chcąc, zaczynamy absorbować wiadomości przypadkowe, odkładając sobie w głowach bezwartościową papkę bardzo ważnych wiadomości o niczym. Jest dość oczywiste, że ilościowa proporcja między wymienionymi warstwami informacyjnymi powinna być utrzymywana w rozsądnych granicach, jeśli mamy mówić o człowieku normalnym i świadomym. Nie chciałbym tymi rozważaniami zniechęcać kogokolwiek do kontaktu z komputerem. Wręcz przeciwnie, postępu techniki nikt nie zatrzyma i dokonuje się on, aby ułatwić nam życie. Musimy jednak zadbać o to, aby z użytkowników komputerów nie stać się ich niewolnikami. Zachęcam do kontroli własnych zachowań oraz zachowań swoich bliskich, zanim będzie za późno na pomoc. Korzystajmy zatem ze zdobyczy techniki, pamiętając, że w korzystaniu tym konieczny jest umiar. Opracowano na podstawie własnych doświadczeń i źródeł internetowych. Paweł Batycki


Komentarze: (19)Skomentuj artykuł

Adam
Praca ta jest naprawde bardzo dobra polecam

Jarosław
Wyczerpująca i oparta na wlasnych doświadczeniach i przemyśleniach praca ! Dziękuję !

ania
Bardzo ciekawa tresc pracy

Czekoladka
dziękuję panu, bardzo mi pan pomógł!

pyzulka
ciut przy długi ale dobre. pozdro :D

Madzia
Bardzo się cieszę, że coś tak interesującego jak ten artykuł przeczytały moje oczy, gdyż piszę pracę na ten temat a zawarte tu informacje z całą pewnością ukierunkują mnie odpowiednio. Pozdrawiam. 5 +

Natalia
wyczerpujaca i przemyślana praca.choć do końca jej nie przeczytałam to juz z początku była ciekawa.Pozdro

Sont
Praca naprowde dobra. Bardzo mi pomogła. Wszystkim polecam przeczytać.

Paweł
Wspaniale Panioe Pawle, im Pan starszy to mądrzejszy

Paweł B. www.batyckipaweł.pl
dziękuje za komantarze

Anna
Dobry artykuł. Tylko źle się go czyta, bo nie ma wyróżnionych akapitów.

Kate
Bardzo dobry artykuł - ciekawe, ważne informacje.

madzia
no nieżle ale jakie są wynalazki związane z komputerem ??

Sebastian
Tylko jak to czytac?? Zero formatowania tekstu! Co do tresci - oczywiscie polecam!

Paweł - www.batyckipawel.eu
dziękuje wszystkim za miłe słowa, co do formatowania to nie wiem co sie stało, pamietam gdy wrzucałem artykuł to wstawiałem sformatowany.

JOHN
OK:))))))

Olek
bardzo długi

Karolina
hmmm...interesujące

abri
Artykuł bardzo ciekawy, polecam wszystkim. Może wydawać się długi, ale to wina monotonnego ułożenia tekstu (brak akapitow itd). Zapewniam że po chwili czytania nie zwraca się już zupełnie uwagi na ilość tekstu a na jego jakoś, która jest bardzo dobra :)

Przydatne linki



- R E K L A M A -